<li id="0pnsj"></li><small id="0pnsj"><dd id="0pnsj"></dd></small><object id="0pnsj"></object>
  • <th id="0pnsj"><big id="0pnsj"></big></th>

  • <nav id="0pnsj"><code id="0pnsj"><address id="0pnsj"></address></code></nav>
  •  

    R?PORTAJLAR

    Su sektöründe ismi ba?ar?l? yönetici olarak s?kça bahsedilen Faik Karadeniz kimdir, sizi tan?yabilir miyiz?
    1991 y?l?n?n ba??ndan bugüne kadar su sektörünün içinde 4 de?i?ik firmada (Beysu, Karacap?nar, Kuzuluk Maden Suyu, Burç Su) genel müdürlük görevlerinde bulundum. 2015 y?l? ba?lar?nda gördü?üm lüzum üzerine, bilgi ve deneyimlerimi su sektöründe yer alan veya alacak olan firmalarla payla?mak, onlara yard?mc? olmak amac?yla kendi alan?nda profesyonel, uzman bir kadro olu?turarak dan??manl?k hizmeti vermeye ba?lad?m. Önel Mühendislik olarak içecek sektöründeki her türlü yat?r?m çal??mas?nda uzman ekibimizle hizmet vermekten onur duyuyoruz.


    “Dünyada ve Türkiye’de temiz su kaynaklar? h?zla azal?yor. Sizin bu konuda söylemek istediklerinizi alabilir miyiz?
    "Dünyada herkese yetecek kadar kaynak var, ancak herkesin h?rs?n? kar??lamaya yetecek kadar de?il"Mahatma Gandhi Birle?mi? Milletler Genel Kurulu 1993 y?l?nda, dünya genelinde giderek büyüyen temiz su sorununa dikkat çekmek için 22 Mart tarihini "Dünya Su Günü" olarak ilan etti. 


    ?çilebilir su kaynaklar?n?n korunmas? ve ço?alt?lmas? konusunda somut ad?mlar at?lmas?n? te?vik etmek amac?yla ilan edilen “Dünya Su Günü” bu y?l 25. ya??na girdi. Birle?mi? Milletler, bu y?l ‘Dünya Su Günü’nün temas?n? “at?k su” olarak belirledi. Bunun nedeni, at?k sular? ar?tma ve geri kazanma konular?na dikkat çekmek, bu oran?n art?r?lmas?n? sa?lamak. ?u anda dünya üzerinde at?k sular?n yakla??k %80’i hiçbir ar?tmaya tabi tutulmadan do?aya geri veriliyor. Dünya Sa?l?k Örgütü'nün verilerine göre y?lda yakla??k 843 bin insan güvenli olmayan su kullan?m? nedeniyle ya?am?n? yitiriyor. Halen 663 milyon insan güvenli suya ula?am?yor ve kolera, dizanteri, tifo gibi birçok hastal?k riski ile kar?? kar??ya kal?yor. Özellikle geli?mekte olan ülkelerin büyük kentlerinde su s?k?nt?s? ya?an?yor, çözüm ise at?k sular?n tekrar kullan?m?. Yine Dünya Sa?l?k Örgütü'nün verilerine göre, sular? ar?tarak güvenli su hale getirmenin maliyeti, güvenli olmayan su kullan?mdan kaynaklanan sa?l?k sorunlar?n?n maliyetinden daha dü?ük. Dünya yüzeyindeki mevcut suyun %1’inden daha az bir k?sm? ekosistem ve insan kullan?m?na elveri?li olan tatl? su kaynaklar?ndan olu?uyor. 


    Su kaynaklar?n?n yakla??k %70’i tar?mda, %19’u sanayide kullan?l?yor. Evsel kullan?m ise %11. ?u an 1,4 milyar insan temiz su kaynaklar?ndan yoksun. H?zl? nüfus art???, iklim de?i?ikli?ine ba?l? olarak de?i?en ya??? modelleri ve küresel ?s?nma gibi nedenlerle tatl? su kaynaklar? her geçen y?l azal?yor. 2030 y?l?nda, dünyada su ihtiyac?n?n yakla??k %50 oran?nda artaca?? tahmin ediliyor. 2050'ye kadar dünyada su talebinin yüzde 55 art?? göstermesi bekleniyor. Buna kar??l?k nüfus art??? ve küresel ?s?nma nedeniyle tatl? su kaynaklar? giderek azal?yor. 


    Dünyan?n %70'i suyla kapl? ve bu suyun miktar? 1.386.000.000 kilometre küp. Bu miktar de?i?medi?i halde su sorunu neden kaynaklan?yor? Bu suyun yüzde 97,5'i tuzlu su oldu?undan insan tüketimine uygun de?il. Hem dünya nüfusu hem de s?cakl??? artt??? için tatl? su sorunu ya?an?yor. 2000 ile 2050 y?llar? aras?nda suya olan talebin yüzde 55 art?? göstermesi bekleniyor. Tatl? suyun yüzde 70'i tar?mda kullan?l?yor. Artan nüfusu beslemek için g?da üretimi 2035'e kadar yüzde 69 artacak. Ayr?ca elektrik enerjisi üretiminde so?utucu olarak da su kullan?l?yor ve bu enerjinin yüzde 20 oran?nda artmas? bekleniyor. 


    ?klim de?i?ikli?i sebebiyle ya???lar?n düzensizle?mesi ve yeralt? su kaynaklar?n?n gittikçe azalmas? dünyada ya?anacak olan su k?tl???n?n en büyük sebepleri aras?nda yer al?yor. 2030 y?l?nda su s?k?nt?s? çekmesi beklenen ülkeler aras?nda Türkiye de bulunuyor. Son 100 y?lda dünyada su tüketimi 10 kat artarken, ki?i ba??na dü?en su miktar? yar? yar?ya azald?. Sanayile?me, çarp?k kentle?me, nüfus art??? ve at?k su sorunu nedeniyle temiz suya ula?mak gittikçe zorla??rken, dünya nüfusunun yüzde 20’si içilebilir temiz sudan mahrum. Dünyada 748 milyon ki?i, bir ba?ka deyi?le her 10 ki?iden biri güvenilir suya eri?emiyor. 


    Dünya yüzeyine bakt???m?zda su kaynaklar?n?n ancak %1'lik k?sm? içilebilir temiz su olarak nitelendirilecek özelliklere sahiptir. ''Bu içilebilir temiz su kaynaklar? nelerdir?'' sorusu gelebilir akl?n?za. Dünyada içilebilir temiz su kaynaklar?n?n büyük bölümünü yer alt? su kaynaklar? olu?turmaktad?r. Bunun yan?nda buzullar yeryüzündeki tatl? su kayna??n?n büyük bir ço?unlu?unu olu?turmas?na ra?men kullan?labilir nitelikte de?ildir. Tatl? su göllerinden ve akarsulardan elde edilen sularla, yap?lan barajlarla, yer alt? sular?ndan ar?tma ile elde edilen sular, içme suyu kaynaklar?n? olu?turmaktad?r. Ancak tüketilebilir temiz su kaynaklar? dünyan?n her yerine e?it olarak da??lm?? durumda de?ildir. Afrika'n?n büyük bir k?sm?nda içilebilir temiz su kaynaklar? konusunda yeterli temin sa?lanamamaktad?r. Bunun yan?nda buzullar temiz su kaynaklar?n?n büyük ço?unlu?unu olu?turmas?na ra?men kullan?m? mümkün de?ildir. Amerika ve Avrupa temiz su kaynaklar? konusunda ?ansl? kesimi olu?turmaktad?r.


    Türkiye'de temiz içme suyunun büyük bir k?sm? akarsulardan elde edilse de yeralt? su kaynaklar?ndan da içilebilir su temin edilmektedir. Temiz su için oldukça fazla kayna?a sahip ülkemizde barajlar da bir di?er önemli kayna?? olu?turur. Son y?llarda ya?anan plans?z ve çevresel etkileri dikkate almayan sanayile?me, içme suyu kaynaklar?m?z olan nehirlerimizi, göllerimizi ve yer alt? sular?n? kirletmi? ve bu nedenle kentlere temiz su temini her geçen gün daha da zorla?m??t?r. Öyle ki Do?u ve Güneydo?u Anadolu'daki baz? havzalar ile Karadeniz'deki baz? havzalar d???nda bütün su kaynaklar? bu plans?z sanayile?me nedeniyle kirlenmi?tir. Ergene, Sakarya, K?z?l?rmak ve Menderes nehirlerindeki kirlenme tarif edilemez bir duruma gelmi?tir. Eskiden bu nehirlerin suyu ile içme suyu temin edilen birçok ilde art?k musluklardan akan suyu içmenin imkân? kalmam??t?r.


    Bu durumda Türkiye’de süreç nas?l i?leyecek?
    Türkiye’nin y?ll?k ortalama ya??? miktar?, dünya ortalamas?n?n oldukça alt?nda oldu?u için Türkiye gelecekte su k?tl??? ya?ayabilecek ülkeler kategorisinde en önlerde yer al?yor. Üç taraf? denizlerle çevrili olan Türkiye, asl?nda san?ld??? gibi su zengini ülkelerden biri de?il. Türkiye’de kullan?labilir su potansiyeli 112 milyar metreküp. Bu rakam?n yakla??k 7 milyar metreküpü içme ve kullanma suyu olarak, 5 milyar metreküpü sanayide, 32 milyar metreküpü de tar?mda kullan?l?yor. Türkiye’de ki?i ba??na dü?en y?ll?k kullan?labilir su miktar? 1.519 metreküp civar?ndayken, 2030 y?l?nda ülkemizde artan nüfus nedeniyle bu rakam?n 1.120 metreküp seviyelerine gerilemesi bekleniyor. Küçük ölçekli yerle?im yerlerinde altyap? eksikli?i, büyük ?ehirlerde ise hem altyap? sorunlar? hem de artan tüketim nedeniyle temiz ve taze su bulmak gün geçtikçe zorla??yor. 


    Türkiye’deki ambalajl? su tüketimine yönelik olarak neler söylemek istersiniz?
    Türkiye ambalajl? su tüketimi Avrupa seviyesine geldi. Ki?i ba?? tüketim 149 litre seviyesine gelen ambalajl? su pazar? Avrupa ortalamas?n? yakalad?. Türkiye’de ambalajl? su sektörü 5,7 milyar TL’lik cirosu, 11,6 milyar litre su hacmiyle devasa bir pazar haline gelmi? durumda. Ambalajl? su olarak y?ll?k ki?i ba??na ortalama tüketimin 68 litre PET ve cam, 81 litre damacana olmak üzere toplam 149 litre düzeylerinde oldu?u biliniyor. Sektörün 60-70 milyon dolar aras? da bir ihracat? bulunuyor, yani neredeyse yüzde 90 düzeyinde cirosu iç pazardan kaynakl? bir sektör.


    Su ihracat?nda Türkiye ?statistik Kurumu (TÜ?K) verilerine göre, 2017'de 408 bin ton ambalajl? su ihracat? gerçekle?tirildi. Toplam ciro ise 64 milyon dolar?n üzerinde gerçekle?mi?ti. 2017 y?l?nda ihraç edilen ambalajl? su, yakla??k 448 bin ton ve 70 milyon dolar. TÜ?K verilerine göre, May?s 2018 itibar?yla Türkiye olarak ?ngiltere'den Dubai'ye, Hollanda'dan Birle?ik Arap Emirlikleri'ne kadar 70 ülkeye ambalajl? su ihracat? gerçekle?tirildi. Sektör geçen y?l da büyümesini sürdürdü. Ambalajl? su pazar?, 2017 y?l?nda yakla??k yüzde 3'lük büyümeyle 11,6 milyar litreye ula?t?. 


    Yüzlerce firman?n yer ald???, 100 binden fazla insana istihdam sa?layan ve milyonlarca insana hizmet sunan bir sektör olarak ambalajl? su pazar?, sa?l?kl? bir ekonomik ortam gibi görünüyor.Bilinçli ve sa?l?kl? ya?am düzeyi artt?kça, ambalajl? su tüketimi de y?ldan y?la art?yor. Ço?unlu?u PET olarak nitelendirilen plastik ?i?elerin beraberinde cam ambalajl? sular da pazardan belli bir pay almaya ba?lad?.


    ?ebeke suyu ile ambalajlanm?? do?al kaynak suyu aras?nda ne tür farklar var?
    Do?al kaynak suyunun ?i?elenmi? olmas?, söz konusu kaynak suyuna dolum yap?labilmesi için Sa?l?k Bakanl???'n?n çok s?k? olan yönetmelik hükümlerine göre ruhsat al?nd???, sürekli denetim alt?nda oldu?u ve halk sa?l??? aç?s?ndan bir risk ta??mad??? yönünde bir güvencenin var oldu?u anlam?n? ta??r. 


    ?i?elenmi? do?al kaynak suyunda su, kaynaktan ilk ç?kt??? haliyle saf ve temizdir. ?lave bir i?leme gerek kalmaks?z?n direkt olarak suyu kayna??ndan içebilirsiniz. Suyun safl??? ve temizli?i yeryüzüne ilk ç?k?? noktas?ndan yani kaynad??? noktadan, tam otomatik makinelerde ?i?eye dolumuna kadar olan süreçte çok s?k? kontrol alt?ndad?r. Di?er taraftan genel olarak suyun çe?meye kadar olan yolculu?u farkl?d?r; çe?me suyunda su kaynaklar? dereler, nehirler gibi yüzey sular?na dönü?mekte ve toplanma havzalar?na ya da barajlara gelmektedir. Bu biçimde toplanm?? sular muhtelif filtreleme, klorlama ve dezenfeksiyon i?lemlerinden geçirildikten sonra su ?ebeke borular? vas?tas?yla konutlara pompalanmaktad?r. Sonuç olarak ?i?elenmi? do?al kaynak suyu; hijyeni, ambalaj? ve markas? ile tüketicinin be?enisini ve güvenini kazanmak zorunda olan ticari bir mald?r.


    Ülkemizdeki ambalajl? su sektörü firmalar?na yönelik neler söylemek istersiniz?
    Ülkemizde sektörün liderleri olarak Nestle-Erikli, Hayat- Danone, S?rma, Damla ve P?nar markalar?n? sayabiliriz. Bu markalardan P?nar hariç di?erleri tamamen yabanc? men?eli ?irketlere aittir. Son zamanlarda Arap-Katar ?irket ortakl???, Japonya kökenli bir firman?n mevcut çal??an tesisi ald?klar?, Azerbeycan’l? bir firman?n Isparta ilimizde su tesisi kurdu?u bilinmekte ve buna benzer yabanc? ?irketlerin ülkemizde çal???r tesis veya kaynak aray??lar? da devam etmektedir. Bu ?irketler lojistik maliyetlerini dü?ürmek ve rekabet gücünü art?rmak için Türkiye’nin muhtelif bölgelerinde ayn? marka ile üretim yapmaktalar. Örne?in; S?rma markas?n?n Burdur, Sapanca, Bursa ve Nazilli’de Tesisleri, Damla markas?n?n Uluda?, Köyce?iz, Sapaca ve Elaz??’da, Hayat-Danone markas?n?n Pozant?, Sapanca, ?zmir, Bursa ve Antalya’da tesisleri bulunmaktad?r. Yerli üreticilerimizden P?nar markas?n?n Bursa, Bozda? ve Isparta’da tesisleri bulunmaktad?r. 


    Baz? marka firmalar ayr?ca ülkemizin de?i?ik bölgelerinde bulunan ve iki veya daha fazla su kayna?? bulunan ba?ka marka tesislerde kayna??n birini kendi markalar?na ruhsatland?rarak bu tesislerde kendi tesisi gibi su ürettirip, o bölgelere sat?? yapmaktad?rlar. Yasa buna müsaade etmektedir. Ruhsatlanm?? su fabrikalar?n? inceledi?imizde yerli üreticilerden ulusal marka olma yolunda P?nar Su, Hamidiye Su ve birkaç marka sayabiliriz. Bir iki firma d???nda tam olarak ulusal marka diyebilece?imiz, Türkiye’nin her taraf?na hitap eden yerli bir markam?z yoktur. 


    Su sektörünün bugünkü durumu ve gelece?i hakk?nda dü?üncelerinizi alabilir miyiz?
    Su sektörünü 2000 y?l?ndan itibaren ele alacak olursak; mevcut su i?letmelerine ilaveten pek çok yeni firma faaliyete geçmi? olup, bu fabrikalar?n yan?nda mevcut firmalar da kapasite art?r?m?na gitmi?lerdir ve bu tarihten itibaren sektörde rekabet ortam? olu?maya ba?lam??t?r. Özellikle geçti?imiz y?llarda ülke genelinde ba? gösteren ancak ?stanbul ve özellikle Ankara gibi büyük kentlerimizde ya?anan su s?k?nt?s?, yeni fabrikalar kurulmas? yönünde pek çok yat?r?mlara neden olmu?tur. Geldi?imiz bugünde pek çok firma eski teknoloji küçük kapasiteli makinelerini yeni teknoloji ve yüksek kapasiteli makinelerle yenileyerek üretim yap?p, maliyetlerini ciddi anlamda a?a?? çekmi?lerdir. Kendilerini yenilemeyen ya da yenileyemeyen kurulu?lar?n maliyetleri yüksek oldu?undan dolay? rekabet etme ?anslar? azalm?? olup, azalmaya da devam edecektir.


    Su sektöründe teknolojiyi takip edip, kendini yenilemeyen, maliyet hesaplar?n? yapmayan, pazarlamaya, bayisine ve kurumsal çal??malara önem vermeyen i?letmeleri önümüzdeki y?llarda çok daha s?k?nt?l? günler beklemektedir. Pek ço?unun kapanaca??n?, sat?l?k duruma gelip, el de?i?tirme ile kar?? kar??ya kalaca??n? veya sadece çok yak?n bölgesine hitap edebilen küçük bir i?letme olarak kalaca??n? belirtmek isterim ve gerekli tedbirlerin ?imdiden al?nmas?n? da tavsiye ederim. Yukar?da sayd???m nedenlerden dolay? bugün pek çok su tesisi sat?l?k duruma gelmi?tir. H?zla geli?en ve büyük ad?mlarla ilerleyen ambalajl? su; önceleri büyük ?ehirlerde tüketilirken, art?k günümüzde ülkemizin en ücra köylerinde bile kullan?l?r duruma gelmi?tir. Bu nedenledir ki, sektörün gelece?inin planl? ve do?ru yat?r?m yapan ve yapacak firmalar için parlak oldu?unu söyleyebilirim. 


    Sektöre yat?r?m yapan firmalar?n yat?r?m a?amas?nda yapt?klar? hatalar nelerdir?
    Pek çok yat?r?mc? yat?r?m yapmadan önce, bu yat?r?m?n maliyetini, pazardaki pay?n? ve karl?l???n? vb. ortaya ç?kartacak fizibilite raporlar?n? haz?rlam?yor. “Allah'?n suyu de?il mi! doldur doldur sat!” mant??? ile sektöre ad?m atan arkada?lar?m?z, daha “Bayilik nedir? Kurumsal çal??ma nedir? Hangi çe?itler, hangi kapasiteli makinelerde üretilecek, üretim miktarlar? hedef pazara yetiyor mu, fazla m? geliyor? Pazar?n büyüklü?ü nedir, bu pazardaki rakipler ne yapm??, pazardan ne pay alabilirim vb.” sorular?na cevap bulmadan yat?r?ma ba?l?yor. Hatalar zinciri in?aat projesi ile ba?l?yor, gereksiz çok çok büyük su deposu, yanl?? ürün çe?idi ile ba?layan sorunlar yanl?? makine yat?r?mlar?yla devam ediyor, in?aat? bitiriyor, ana makineyi al?yor, di?er makine ve ekipmanlar, kompresör, filtrasyon, ozonlama vb. i?letme sermayesi hesab? yap?lmad??? için paralar? yetmiyor veya belli bir yat?r?m? yapt?ktan sonra bu i?e iyi ara?t?rmadan girdi?ini fark ediyor ve yat?r?m? tamamlayam?yor ama maalesef tesis o halde yar?m kal?p, uzun y?llar ortak aramak için bekliyor ya da o güzel hevesi yar?da kal?p, tesisi satmak zorunda kal?yor. 


    Di?er yap?lan bir yanl??l?k ise mevcut debi (yaz-k?? de?i?kenli?i nedir?) ve debinin gelece?i hakk?nda uzman ki?i ve kurulu?lara hiçbir ara?t?rma ve hesaplama yapt?rmadan, yüksek bedelle yat?r?m yap?yorlar; zaman içerisinde debi azal?nca makinelerini çal??t?ramaz duruma geliyorlar. Bugün için debi probleminden dolay? çal??mayan tesisler bulunmaktad?r. Ayr?ca yat?r?mc?n?n öncelikli olarak belirlemesi gereken k?? ?artlar?nda ula??m sorunu oluyor mu, hitap edece?i pazara uzakl??? nedir, enerji problemi var m? ve ula??m yolunun a??r vas?talar?n gelip gitmesine uygun olup olmad???n? ara?t?rmad???ndan bu sorunlar yat?r?m yapt?ktan sonra kar??s?na ç?k?yor ve daha sonra büyük sorunlarla kar?? kar??ya kal?n?yor. 


    Son olarak da yukar?da sayd???m?z sorunlar?n tamam?n?n ara?t?rmas?n? yapt?r?yorlar, fakat bu kez makine seçimleri a?amas?nda yap?lan makine ve ekipmanlar?n?n yanl?? seçiminden dolay? zaman içerisinde büyük sorun ve masraflar ortaya ç?k?yor. ?öyle ki, ilerideki yat?r?mlar planlanmad??? için gerek in?aat?n? gerekse trafosunu, ozonlamas?n?, filtrasyon ve kompresörünü ilk yat?r?m?ndaki makine kapasitesine göre ald???ndan dolay? sonraki kademe kademe yapt?klar? kapasite art?r?mlar?nda ilave in?aat, kompresör, ozonlama makinesi, filtrasyon, trafolar?n? ya yeniliyorlar ya da ilave yeni ekipmanlar ekleyerek yat?r?mlar?n? devam ettiriyorlar. Burada çal??an insan say?s?, enerji maliyeti vb. artt???ndan dolay? rekabet güçleri de ona göre azal?yor. 


    K?saca, i?e ba?larken dan??manl?k hizmeti almamalar?, yanl?? yat?r?m tercihinde bulunmalar?, profesyonel ekiple çal??mamalar?, yeterli fizibilite çal??mas? ve bütçeleme yap?lmamas?, marka plan? olu?turmamalar? ve reklam bütçesi haz?rlanmamas?, bayilik sürecinin do?ru yürütülememesi, rakipler ve teknolojinin takip edilmemesi gibi süreçler, yat?r?mlar?n olumsuz sonlanmas?na sebep oluyor.


    Dan??manl?k ?irketinde yeni yat?r?m yapacak olan firmalar? ne ?ekilde yönlendiriyorsunuz ve su sektörüne ne gibi yenilikler katmay? dü?ünüyorsunuz?
    Bu sorunuz için öncelikle te?ekkür ederim. Çünkü sektörümüze çok büyük dövizler verilerek, bilinen yabanc? marka makineler haricinde baz? ülkelerden ucuz oldu?u san?larak ithal edilen makine ve ekipmanlar? alan firmalar, bu makineleri teknik servis, yedek parça, sürekli ar?za vb. nedenlerle çal??t?ramay?p, hurda fiyat?na sat?yorlar. Bu da hem ekonomik hem de manevi zarar anlam?na geliyor.


    Dan??manl?k ?irketimiz öncelikle bilgiye önem vermektedir. Firmam?z, sektörümüzde de pek çok yat?r?mc? taraf?ndan ara?t?rma yap?lmadan yap?lan yanl?? yat?r?mlar?n ve yanl?? yönlendirmelerin kar??s?nda do?ru yat?r?m yapmalar?n? sa?lamak, fizibilite raporlar?n? haz?rlamak, yasaya uygun ?ekilde kaptaj ve isale hatlar?n?n çekilmesinden en uygun alanlar? ve en uygun ?ekilde projelerini olu?turup, bölgesindeki pazar durumuna göre girmesi gereken ürün çe?itli?ini belirleyip, bütçesine göre en uygun alternatifli makine seçeneklerimizle yat?r?mc?m?z? s?f?r hatas?z yat?r?ma yönlendirmek hedefiyle hizmet veriyor. Ayr?ca sektörde firmalar?n kar??la?t?klar? veya yapmak istedikleri kapasite art?r?m?, suda bulan?kl?k, yosunla?ma (ye?ermelerin) vb. olu?ma sorunlar?n?n çözümlenmesi konusunda çal???yoruz. Bütün olumsuzluklara çözüm üretmek amac?yla kurulduk. Yapt???m?z ara?t?rmalardan ve sektörde görev yapt???m dönemlerden de biliyorum ki, sektörümüzde profesyonel uzman kadro ile dan??manl?k yapan ve hizmet veren firma eksikli?i bulunuyor. Biz bu eksikli?i gidermek amac?yla böyle ciddi bir olu?umu ba?latt?k. 


    Biz dan??man ?irket olarak; yat?r?mc?lar?m?za öncelikle durum de?erlendirmesi yaparak ?u sorular? yöneltiyoruz:
    1. A?amada; sektöre girme amac?n?z, sektörden beklentileriniz, yat?r?m bütçeniz, hedef pazar?n?z, ürün çe?itlili?iniz, ula??m, k?? yol ?artlar?, enerji durumu, teknik ve i?çi olarak çal??acak personel, idari personel durumu, su kalitesi, su debisinin mevcut ve olu?abilecek küresel ?s?nma, kurakl?ktan dolay? ileride olabilecek durumu, fabrika kurulacak arsas?n?n m2'si, debiye olan uzakl?k, kaynak ile ilgili ilerde kaynak yak?n?ndaki köylü vatanda?larla bir sorun ya?an?p ya?anmayaca??, lojistik sorun olup olmad??? vb. hakk?ndaki bilgileri edindikten sonra; uzman kadromuzla de?erlendirme yaparak yat?r?mc?lar?m?za bir rapor haz?rl?yoruz.


    2. A?amada; taraf?m?zdan haz?rlanan raporun olumlu taraf? a??r bas?yor ise; bütçesi ve istedi?i ürün çe?itlili?ine göre alternatifli ve ileride kapasite art?r?mlar?nda ilave masraflar olu?turmayacak ?ekilde komple projeler, in?aat yap?m?, komple makine ve ekipmanlar?, ba?lant?lar?, montaj?, deneme üretimi, komple kaptaj isale hatt? çekimi, su deposu, maslaklar? ve ruhsat? almak kayd?yla bütçeye uygun alternatifli seçenekler öneriyoruz. Bu raporun olumsuz taraf? a??r bas?yor ise, dan??manl?k ?irketi olarak dan??manl?k görevini üstlenmiyoruz. E?er yat?r?mc?n?n bütün bu olumsuzluklara ra?men yat?r?m yapma kararl?l??? var ise biz sadece neler yapmas? gerekti?ini, hangi tür makinelerin nerelerden temin edebilece?i konusunda bilgilendirme anlam?nda yard?mc? oluyoruz. 

    Sektördeki yerli ve yabanc? makineler hakk?nda dü?üncelerinizi alabilir miyiz?
    Bize de en çok sorulan soru bu. Sektördeki büyümeler h?zla devam ederken, 2000 y?l?ndan önceki tesislerdeki makinelerin pek ço?u yabanc? men?eli, fakat 2000 y?l?ndan sonra yerli makine üreticilerimiz de sürekli kendilerini yenileyerek, büyüyerek çal??malar?na devam ettiler ve halen de sürekli kendi teknolojilerini, AR-GE çal??malar?n? geli?tirerek devam ettiriyorlar. Bugün pek çok yerli makine üreticisi firmam?z?n makineleri yabanc? men?eli makinelerle e? de?er duruma gelmi?tir. 2000 y?llar? öncesi çok yüksek bedellerle ithal etmekte oldu?umuz makineleri bugünlerde yerli makine üreticilerimizin ihraç eder duruma gelmesi, teknik servis kalitesi, fiyat rekabetinin olu?mas? vb. bizleri sevindirmektedir. Buna paralel olarak yabanc? makine üreticileri de kendi teknolojilerini sürekli olarak yenileyip geli?tirmektedirler. 


    Yat?r?mc? aç?s?ndan bakacak olursak en önemli unsurun makine kapasitesi, kalitesi, fiyat? yan?nda yedek parça fiyat uygunlu?u, bulunurlu?u ve verdikleri teknik servis h?zl?l??? ve yat?r?m finans imkânlar?n?n göz önünde bulundurulmas? oldu?unu söyleyebiliriz. Yerli makine üreticilerinden dolum, paketleme (shrink), etiketleme, kompresör ve bardak su makine üreticilerimiz, dünya standartlar?nda üretim yapan makineler üretmekte ve pek ço?u da ürünlerini yurt d???na ihraç etmektedirler. Özellikle 0,33-0,5-1,5 litre ?i?irme makinelerinde yüksek kapasiteli üretim yapan makinelerin tamam?na yak?n? yurt d???ndan al?nmaktayd?. Fakat son zamanlarda yerli makine üreticisi firmalar?m?z?n da yüksek kapasiteli 0,33-0,5 ve 1,5 litre ?i?irme makineleri üretiminde kendilerini sürekli geli?tirmi? (AR-GE) ve yüksek kapasiteli makineleri üretecek duruma gelmi? olmalar? sektörümüz ve ülke ekonomisi yönünden sevindirici, çok güzel bir geli?medir. 


    Su sektöründe bu kadar firma varken, rekabetin artt??? bu ortamda firmalara önerileriniz nelerdir?
    Sektörde bilinçli yat?r?m yapan yerli ve yabanc? firmalar var ve bu firmalar?n ülkemizin muhtelif bölgelerinde ayn? isim alt?nda fabrika say?lar?n? art?rd?klar?, baz? fabrikalara ortak olmalar? ve ?u anda de?i?ik bölgelerde kaynak suyu veya haz?r kurulu fabrikalar arad?klar?n? belirtmi?tik. Bu ?irketler yeni yat?r?mlar?nda yukar?da bahsetti?imiz ?ekilde bilinçli ve yüksek kapasiteli makinelerle yat?r?m yapmaktad?rlar; dolay?s?yla di?er mevcut ?irketlerin bir an önce eski teknoloji ve küçük kapasiteli makinelerden vazgeçerek kurumsal alt yap? çal??malar?n? da tamamlay?p, yüksek kapasiteli makinelerle üretim yap?p, maliyetlerini dü?ürüp, rekabet güçlerini art?rmalar?n? öneririm. Ayr?ca finans imkanlar? olan firmalar?n ülkemizin de?i?ik bölgelerinde ayn? markalar? ile 2. ve 3. tesislerini kurmalar?n?, do?al zengin mineralli su (maden suyu), meyve suyu, gazl? içecekler yat?r?mlar?n? da dü?ünmelerini öneririm.


    PET su üretiminde, üretim koli maliyetlerini dü?ürmek için özellikle ?i?irme makinelerinin yeni alacaklar? makinelerde dü?ük gramajl? preform kullan?lmas?na dikkat etmeleri ve mevcut makinelerinde de daha dü?ük gramaj preform çal??acak ?ekilde çal??malar yap?lmas?n? öneririm. Ayr?ca gramaj dü?ürülmesi suretiyle kullan?lan hava ve elektrikten de tasarruf sa?lanacakt?r. Bugün pek çok firma bu konu ile ilgili çal??ma ve ara?t?rmalara devam etmektedirler. 


    Bütün makinelerini yüksek üretim verimlili?i içinde çal??t?rmalar?n?, makine bak?mlar?n? zaman?nda yapt?rmalar?n?, yedek parça bulundurmalar?n?, teknik ekiplerini, pazarlamalar?n? ve bayi a?lar?n? do?ru olu?turmalar?n?, bayilerini piyasa gerçe?ine göre korumalar?n? ve spot piyasaya ürün satmamalar?n? önemle vurgular?m. Ayr?ca sektördeki yeni geli?meleri sürekli izleyerek (fuar, piyasa, bayi istek ve talepleri) takip etmelerini, ürün çe?itlili?inin tam olmas?n?, sektördeki her türlü yenili?i takip etmelerini, marka çal??malar?na önem vermelerini ve markalar?n? ön plana ç?kartmak için y?ll?k belli bir bütçe ay?rmalar?n? ve yoksa marka tescillerini mutlaka yapt?rmalar?n? öneririm. Su sektörü bilinçli ?ekilde yap?lm?? do?ru makine yat?r?mlar?yla, kurumsal bir çal??ma yap?s?na uygun bir ekiple ve do?ru bayi seçimleriyle, ülkemizde meydana gelen krizlerden etkilenmeden ve rekabetten zarar görmeden atlatan sektörlerden biri olacakt?r. 


    Firmalar, 19 lt PET tek kullan?ml?k damacana üründeki bayilik sistemini de 19 lt polikarbonat damacanada yap?ld??? gibi evlere hizmet verilmesi ?eklinde olu?turmalar? halinde ciddi bir pazara sahip olabilirler. Bu ürünü de bölgelerinde bilboardlarda, yerel radyo, TV, gazete ve dergi gibi görsel ve bas?l? medya ile tüketiciye tan?tmalar?n? tavsiye ederim. Ayr?ca bu üründe tek nakliye olmas? da ayr? bir avantaj sa?lamaktad?r. ?zledi?im kadar?yla bu ürünü bu ?ekilde pazarlayan, da??tan ?irket duymu? de?ilim. Ayr?ca ihracata önem vermelerini, ?irketlerinde ihracat departmanlar?n? olu?turmalar?n? öneririm. Rekabetin bu kadar çok oldu?u sektörümüzde her yönüyle hijyen çal??malar?n? ön planda tutmalar?n? öncelikli görev bilinci olarak yerle?tirmelerini dilerim. 


    Bu keyifli sohbet için çok te?ekkür ederiz.

     

    D??ER R?PORTAJLAR